Juridische informatie (België)

Hieronder lees je een aantal juridische aspecten die van belang kunnen zijn voor het realiseren van jouw/jullie kinderwens.

In het kort
Allereerst is het belangrijk om je te realiseren dat er juridisch gezien een wezenlijk verschil is tussen donorschap en co-ouderschap. Ook is er een verschil tussen biologisch ouderschap en juridisch ouderschap.

Biologisch ouderschap bestaat wanneer een ouder en het kind hetzelfde DNA delen. Juridisch ouderschap ligt iets ingewikkelder.  Vrouwen worden na hun bevalling automatisch juridisch moeder. Juridisch vader (of mee-moeder) word je door gehuwd te zijn met de moeder, het kind te erkennen of het vaderschap juridisch vast te laten stellen. Die erkenning kan sinds een aantal jaren al prenataal, in het derde trimester van de zwangerschap.

Co-ouder / Gedeeld ouderschap
Een co-ouder is iemand die de opvoeding van een kind in kleine of grote mate deelt met een andere co-ouder. Wanneer je via One Wish een co-ouder ontmoet dan kunnen jullie ervoor kiezen om samen jullie kinderwens te vervullen, in dat geval zijn jullie óók de biologische ouders. Co-ouderschap kan dus ontstaan bij de geboorte van jullie kind.
Is er sprake van een koppel van twee vrouwen of twee mannen? Dan stemmen jullie samen af wie van de twee de biologische vader gaat worden en welke vrouw het kind gaat dragen en de biologische moeder is.

Zaaddonor
Een zaaddonor heeft geen opvoedende of ‘juridische’ rol. Een ‘zaaddonor’ is een man die zijn zaad doneert, dus ter beschikking stelt aan een ontvanger voor kunstmatige inseminatie. Juridisch gezien is er een verschil tussen een donor en een verwekker. De verwekker is de man die door geslachtsgemeenschap bij een vrouw het kind heeft verwekt. Met een donor heb je geen geslachtsgemeenschap. De zaaddonor doneert enkel en heeft dus geen invloed op de verwekking.  Hij is dus niet de verwekker. Een donor heeft geen juridische plichten of rechten m.b.t. het kind.

Juridisch ouderschap
Juridisch ouderschap bestaat in België voor maximaal twee ouders. Het juridisch ouderschap ga je aan voor je hele leven en is zo goed als onomkeerbaar. Juridisch ouderschap geeft een afstammingsband met het kind. Dat betekent dat het kind ‘familie’ is en een familieband heeft met de ouders en met de familie van de ouders. Door het juridisch ouderschap wordt een kind kleinkind van de grootouders, enzovoorts. Deze familieband eindigt niet als een kind meerderjarig wordt. Behalve emotionele aspecten, kleven er aan deze juridische afstammingsband ook belangrijke juridische gevolgen, bijvoorbeeld ten aanzien van nationaliteit, naamrecht, erfrecht, erfbelasting, schenkbelasting, inkomstenbelasting en alimentatie.

Erkenning en een ouderschapsplan
Je kan aan een erkenning een ouderschapsplan koppelen. Contracten bij de notaris laten bekrachtigen is natuurlijk een goede manier om je oorspronkelijke bedoelingen aan te tonen. Het is altijd beter om bij afspraken een notaris of advocaat te betrekken. Zo ben je je altijd bewust van je rechten en je plichten. Maar bij een familierechtelijke overeenkomst is het belangrijk dat de familierechtbank dat contract homologeert, een moeilijk woord voor ‘nagekeken en goedgekeurd’. En dat doet de rechtbank sowieso pas ná de geboorte van het kind.

We maken je ervan bewust dat op voorhand afgesproken co-ouderschap op dit moment in Belgie een risico met zich meebrengt (vooral richting de mannelijke co-ouder). Als één van de twee vindt dat de regeling het kind niet ten goede komt, dan kan de familierechtbank die persoon nog altijd gelijk geven en er anders over beslissen. Zo wordt er in de rechtbank bij kinderen jonger dan vijf zeker niet automatisch voor een week-om-weekregeling gekozen. Het kind vertoeft het vaakst bij de primaire zorgouder – vaak de moeder -, waarna het co-ouderschap opgebouwd wordt. Bij de familierechtbank draait eigenlijk het maar om één ding: het belang van het kind.

One Wish komt op voor alle belangen in dezen. We proberen daarom ook op politiek niveau aan te sluiten, bewustwording te creëren en te adviseren over passende vormen.

Ouderschapsbrochure
Voor uitgebreide informatie over Belgische juridische zaken m.b.t. donatie, gedeeld ouderschap, transgenders met kinderwens, pleegzorg, adoptie en meer eens speciale Ouderschapsbrochure met het voorwaard door Pascal Smet. De brochure is bedoeld om wensouders wegwijs maken in de wondere wereld van het recht. De materie is niet altijd even eenvoudig maar de vele voorbeelden helpen je op weg.

Let op: De gids geeft de stand van de wetgeving weer op 1 juli 2013.

Download de brochure: ouderschapsbrochure_2013_web

Soorten donoren

  • Belgische klinieken maken louter gebruik van A-donoren (geheel anoniem).
  • Via One Wish vind je alléén bekende donoren. Deze donoren zijn dus voor de moeder en (later) het kind bekend. Andersom is de moeder via One Wish óók voor de donor bekend en kan de donor daardoor zelf kiezen aan wie hij doneert. Houdt er rekening mee dat in buitenlandse klinieken andere regels en registratievormen kunnen gelden dan in Belgische klinieken.

Ouderschapsplan, co-ouderschapsovereenkomst of donorcontract
Dit is een overeenkomst tussen de donor en moeder of co-ouders plus eventuele partners. Hierin worden de intentie en onderlinge afspraken vastgelegd. De overeenkomst dient als leidraad om dergelijke regelingen te maken. Bij eventuele latere meningsverschillen geeft de overeenkomst goed weer wat de uitgangssituatie was. Echter, veel afspraken die doorgaans in een overeenkomst worden gemaakt worden juridisch als nietig beschouwd.

Vlaamse specialisten in co-ouderschap- en donorschapovereenkomsten en mediation:

ONE WISH BIBLIOTHEEK

 Co-ouderschap
 Medische informatie
→ Lees in Vraag & Antwoord over de begrippen co-ouderschap, donorschap, wensouder en biologisch ouderschap